.

ubgp-pn-g02 ภาคีกลุ่ม 2 ชุมชนและวัฒนธรรม

# รายชื่อภาคีกลุ่มที่ 2

ubgp-pn-g02 ภาคีกลุ่ม 2 ชุมชนและวัฒนธรรม ร่วมสืบสานเรื่องราว สร้างอนาคตอุทยานธรณีจากพลังชุมชน

เรื่องราวของอุทยานธรณีอุบลราชธานี มีความหมายลึกซึ้งเมื่อเชื่อมโยงกับผู้คนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ ผืนดิน แม่น้ำ ป่าไม้ และภูมิประเทศ ล้วนสัมพันธ์กับการตั้งถิ่นฐาน อาชีพ อาหาร ความเชื่อ และภูมิปัญญาที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น ชุมชนจึงเป็นทั้งผู้สืบทอดความรู้ ผู้ดูแลทรัพยากร และผู้ร่วมกำหนดอนาคตของบ้านเกิด

ภาคีกลุ่ม 2 ชุมชนและวัฒนธรรม รหัส ubgp-pn-g02 เป็นกลุ่มความร่วมมือที่เปิดโอกาสให้คนในพื้นที่นำความรู้ ประสบการณ์ และข้อเสนอของตนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาอุทยานธรณี ตั้งแต่การเลือกเรื่องราวที่จะถ่ายทอด การออกแบบกิจกรรมเรียนรู้ การดูแลทรัพยากร ไปจนถึงการติดตามว่าการพัฒนาสร้างประโยชน์หรือส่งผลกระทบต่อชุมชนอย่างไร

กลุ่มนี้เหมาะกับกลุ่มชุมชน ปราชญ์ท้องถิ่น กลุ่มวัฒนธรรม วิสาหกิจชุมชน กลุ่มอาชีพ กลุ่มสตรี กลุ่มเยาวชน และผู้สืบทอดภูมิปัญญา รวมถึงผู้ที่สนใจร่วมทำงานด้านวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของพื้นที่ การพิจารณากลุ่มควรยึดบทบาทที่ร่วมดำเนินงานเป็นหลัก เช่น วิสาหกิจชุมชนที่ถ่ายทอดภูมิปัญญาอาจอยู่ในกลุ่มนี้ และร่วมกิจกรรมด้านผลิตภัณฑ์หรือการท่องเที่ยวกับภาคีกลุ่มอื่นได้ด้วย

ให้ชุมชนร่วมกำหนดทิศทางตั้งแต่เริ่มต้น

การพัฒนาที่เหมาะกับพื้นที่ควรเริ่มจากการรับฟังคนที่อาศัยและใช้ประโยชน์จากทรัพยากรจริง ชุมชนรู้ว่าพื้นที่ใดมีความสำคัญต่อวิถีชีวิต ช่วงเวลาใดเหมาะกับการจัดกิจกรรม และเรื่องใดต้องใช้ความระมัดระวังในการนำเสนอ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้โครงการออกแบบงานได้สอดคล้องกับชีวิตประจำวันและความต้องการของคนในพื้นที่

ภาคีชุมชนจึงควรมีโอกาสร่วมเสนอปัญหา เลือกกิจกรรม และพิจารณาทางเลือกก่อนเริ่มดำเนินงาน เช่น หากจะพัฒนาเส้นทางเรียนรู้ผ่านชุมชน ควรหารือเรื่องเส้นทาง จำนวนผู้เข้าร่วม เวลาเยี่ยมชม พื้นที่ส่วนบุคคล และผู้รับผิดชอบให้ชัดเจน พร้อมเปิดช่องทางให้สะท้อนข้อกังวลระหว่างดำเนินกิจกรรม

การมีส่วนร่วมควรเข้าถึงคนหลายกลุ่ม ทั้งผู้สูงอายุ ผู้หญิง เยาวชน คนพิการ และผู้ที่อาจไม่ได้เป็นตัวแทนอย่างเป็นทางการ เพื่อให้ข้อเสนอสะท้อนความหลากหลายของชุมชน และลดโอกาสที่ความต้องการของบางกลุ่มจะถูกมองข้าม

ถ่ายทอดเรื่องราวจากเจ้าของความรู้

ความรู้ท้องถิ่นจำนวนมากอยู่ในประสบการณ์ของผู้คน ทั้งชื่อเรียกสถานที่ การสังเกตฤดูกาล การใช้วัตถุดิบ การทำเครื่องมือ และวิธีอยู่ร่วมกับธรรมชาติ ภาคีกลุ่มนี้สามารถช่วยรวบรวมเรื่องราวเหล่านี้ และร่วมเลือกวิธีถ่ายทอดให้เหมาะกับผู้เรียนรู้แต่ละกลุ่ม

กิจกรรมอาจเป็นการเล่าเรื่องโดยปราชญ์ชุมชน การสาธิตงานฝีมือ การเรียนรู้เรื่องอาหาร หรือการเดินสำรวจพื้นที่กับคนท้องถิ่น โดยเชื่อมให้เห็นว่าสภาพแวดล้อมเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตอย่างไร การนำเสนอควรใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย ให้เครดิตผู้ถ่ายทอด และเปิดโอกาสให้เจ้าของความรู้ตรวจทานก่อนเผยแพร่

เรื่องเล่า ความเชื่อ และคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์สามารถนำเสนอร่วมกันได้เมื่อระบุที่มาอย่างชัดเจน หากเรื่องใดยังไม่มีหลักฐานยืนยัน ควรบอกตามตรงว่าเป็นคำบอกเล่าหรือความเชื่อของท้องถิ่น พร้อมประสานภาคีวิชาการเมื่อต้องตรวจสอบข้อมูลเพิ่มเติม วิธีนี้ช่วยรักษาคุณค่าของเรื่องราวและความน่าเชื่อถือของสื่อไปพร้อมกัน

เคารพสิทธิ ภูมิปัญญา และพื้นที่ทางวัฒนธรรม

ความรู้และกิจกรรมบางอย่างมีเงื่อนไขในการถ่ายทอด เช่น พิธีกรรม สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ สูตรการผลิต หรือความรู้ที่ชุมชนยังไม่ประสงค์เผยแพร่ การบันทึกภาพ เสียง และข้อมูลจึงควรได้รับความยินยอมจากผู้เกี่ยวข้อง พร้อมตกลงวัตถุประสงค์ ช่องทางเผยแพร่ และขอบเขตการนำไปใช้ให้เข้าใจกัน

ภาคีชุมชนสามารถช่วยกำหนดข้อปฏิบัติสำหรับผู้มาเยือน เช่น การแต่งกาย การถ่ายภาพ การเข้าร่วมกิจกรรม และการใช้พื้นที่ เพื่อให้การเรียนรู้เกิดขึ้นด้วยความเคารพ หากมีการนำความรู้หรือลวดลายไปพัฒนาสื่อและสินค้า ควรหารือเรื่องการอนุญาต การระบุที่มา และการแบ่งปันประโยชน์ก่อนดำเนินการ

การจัดกิจกรรมควรเหมาะกับความพร้อมและจังหวะชีวิตของชุมชน เจ้าของความรู้สามารถเลือกเรื่องที่ต้องการถ่ายทอด วิธีนำเสนอ และขอบเขตที่สบายใจได้ โดยไม่จำเป็นต้องปรับวิถีชีวิตทุกอย่างให้เป็นกิจกรรมสำหรับผู้มาเยือน

เชื่อมคนต่างรุ่นให้เรียนรู้ร่วมกัน

การสืบทอดวัฒนธรรมมีโอกาสต่อเนื่องเมื่อคนรุ่นใหม่เห็นความหมายและได้ลงมือเรียนรู้ ภาคีชุมชนสามารถร่วมกับโรงเรียน ครู และกลุ่มเยาวชนออกแบบกิจกรรมที่ให้เด็กและผู้สูงอายุทำงานร่วมกัน เช่น สัมภาษณ์ประวัติชุมชน บันทึกชื่อสถานที่ เรียนรู้งานฝีมือ หรือจัดทำสื่อเล่าเรื่องบ้านเกิด

เยาวชนอาจช่วยบันทึกข้อมูล ถ่ายภาพ ทำคลิป หรือพัฒนาสื่อดิจิทัล ขณะที่ผู้รู้ช่วยอธิบายบริบทและตรวจสอบความหมาย เมื่อทั้งสองฝ่ายร่วมออกแบบงาน ผลลัพธ์จะเป็นทั้งสื่อสำหรับเผยแพร่และกระบวนการเรียนรู้ภายในชุมชน

ตัวอย่างเช่น กิจกรรมเล่าเรื่องอาหารท้องถิ่นหนึ่งรายการ อาจเชื่อมการรู้จักวัตถุดิบ ฤดูกาล แหล่งผลิต วิธีปรุง และความทรงจำของครอบครัวเข้าด้วยกัน จากนั้นจึงร่วมตรวจทานและเลือกข้อมูลที่เหมาะจะเผยแพร่ โดยไม่เปิดเผยความรู้ที่เจ้าของยังต้องการเก็บไว้

ร่วมดูแลทรัพยากรที่หล่อเลี้ยงวิถีชีวิต

วัฒนธรรมและทรัพยากรในพื้นที่สัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด ภาคีชุมชนสามารถช่วยสะท้อนความเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม ปัญหาการใช้พื้นที่ และผลกระทบที่เกิดขึ้นกับชีวิตประจำวัน ข้อมูลจากประสบการณ์เหล่านี้เป็นประโยชน์ต่อการสำรวจและวางแผนร่วมกับผู้ดูแลพื้นที่และนักวิชาการ

กิจกรรมความร่วมมืออาจเริ่มจากการดูแลจุดเรียนรู้ ลดขยะในกิจกรรม จัดทำข้อปฏิบัติสำหรับผู้มาเยือน หรือรวบรวมข้อมูลปัญหาที่ต้องการแก้ไข โดยกำหนดขอบเขตงานให้เหมาะกับกำลังและความพร้อมของผู้เข้าร่วม

บทบาทของภาคีชุมชนคือการร่วมให้ข้อมูล เสนอแนวทาง และดำเนินกิจกรรมตามที่ตกลงกัน ส่วนการอนุญาตใช้พื้นที่และการจัดการตามอำนาจหน้าที่ยังคงเป็นความรับผิดชอบของหน่วยงานหรือผู้มีสิทธิในพื้นที่นั้น

ติดตามประโยชน์และผลกระทบอย่างเป็นธรรม

ความสำเร็จของงานภาคีควรพิจารณาว่าชุมชนได้รับประโยชน์อะไร และต้องรับภาระเพิ่มขึ้นหรือไม่ ประโยชน์อาจเกิดในรูปความรู้ ทักษะ ความสัมพันธ์ระหว่างคนต่างรุ่น โอกาสทางอาชีพ หรือการดูแลทรัพยากรที่ดีขึ้น ขณะเดียวกันควรติดตามเรื่องขยะ ความเป็นส่วนตัว เวลาในการเตรียมงาน และความสะดวกในการใช้พื้นที่ของคนในชุมชนด้วย

ก่อนจัดกิจกรรมที่มีค่าใช้จ่ายหรือรายได้ ควรตกลงหน้าที่ ค่าตอบแทน และวิธีแบ่งปันประโยชน์ให้ชัดเจน เพื่อให้ผู้ถ่ายทอดความรู้ ผู้จัดเตรียมงาน และผู้ร่วมบริการเข้าใจตรงกัน การเป็นภาคีไม่ได้รับประกันรายได้หรือเงินสนับสนุน ผลทางเศรษฐกิจจึงควรประเมินจากข้อมูลที่เกิดขึ้นจริง

หลักฐานติดตามงานอาจเป็นบันทึกกิจกรรม ความคิดเห็นของผู้เข้าร่วม จำนวนเยาวชนที่ร่วมเรียนรู้ เรื่องราวที่เจ้าของความรู้ตรวจทานแล้ว หรือปัญหาที่ได้รับการแก้ไข ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ชุมชนและทีมงานร่วมปรับปรุงกิจกรรมได้อย่างมีทิศทาง

เริ่มต้นจากเรื่องราวที่ชุมชนอยากส่งต่อ

กลุ่มชุมชน ปราชญ์ท้องถิ่น กลุ่มวัฒนธรรม และผู้สนใจ สามารถเริ่มจากการพูดคุยว่าเรื่องใดเป็นคุณค่าที่อยากรักษา เรื่องใดพร้อมถ่ายทอด และมีกิจกรรมใดที่อยากร่วมพัฒนา จากนั้นรวบรวมข้อมูลผู้ประสานงาน ความพร้อม และข้อจำกัด เพื่อหารือแนวทางความร่วมมือกับสำนักงานอุทยานธรณีอุบลราชธานี โดยรายละเอียดการสมัคร การพิจารณา และการใช้สัญลักษณ์ภาคีให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่ประกาศอย่างเป็นทางการ

ภาคีกลุ่ม 2 ชุมชนและวัฒนธรรม ช่วยให้อุทยานธรณีเติบโตจากความรู้ ความต้องการ และพลังของผู้คนในพื้นที่ เมื่อชุมชนมีส่วนร่วมตัดสินใจ ได้รับการเคารพในฐานะเจ้าของความรู้ และร่วมติดตามผลที่เกิดขึ้น เรื่องราวของอุบลราชธานีก็จะได้รับการส่งต่ออย่างมีความหมาย พร้อมเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่ร่วมดูแลและสร้างอนาคตของบ้านเกิดต่อไป

#อุทยานธรณีอุบลราชธานี #UbonRatchathaniGeopark #ภาคีอุทยานธรณี #GeoparkPartner #UBGPPNG02 #ชุมชนและวัฒนธรรม #ภูมิปัญญาท้องถิ่น #ปราชญ์ชุมชน #วิถีชีวิตอีสาน #มรดกวัฒนธรรม #การมีส่วนร่วมของชุมชน #เยาวชนรักษ์ถิ่น #วิสาหกิจชุมชน #เรียนรู้จากชุมชน #การพัฒนาอย่างยั่งยืน